Entries | Kihehe Living Dictionary

Entries

-lima— lima
lusimo— hadithi
muhaano— mwezi wa 11
nyong'onyela— nyong'onyea
toonya— nyesha
ligafya— makovu kwenye viganja yanayosababishwa na msuguano wa mpini wa jembe na viganja wakati wa kulima
lwiifwi— kinyonga
tulo— usingizi
-kelula— chuja
weelu— weupe
sengele— pundamilia
-patila
mhaasa— ndugu wa damu wa jinsia tofauti
ng'oo— kamwe
mlaangala— zeruzeru
doogi— maharage
-nyoonga— nyonga
-nyaanya— choma
-saava— sokota kwa kamba
miila— mila
-baagula— bagua, tenganisha
-ng'waang'ula— kwangua
-nyaata 1— nyata, enda polepole
likolo— kondoo
-iyaamiinisa— jiaminisha
tova simu— piga simu
ke???
king'oole— alama za urembo zinazokatwa kwenye mashavu ya wanawake
mihye— jioni
lupuko— fimbo yenye panda inayotumika kukorogea maziwa/kihagi
-ng'aala 2— ng'aa
-anika— anika
-ingisa— ingiza
machumi gahaanu— hamsini
livindi— bonde
-tana— kutokuwa
-soona— onesha (kwa kidole)
ngadwi— kaa/ngadu
saka— tafuta, hitaji
sopeka— suruali
-vilasa— kunja
chuumbi— kibiongo
-heeha— teta
tegeeha— tegea, tega
nyamuhaaka— mnavu
wuvaso— sehemu ya kulala
-koong'ana— kusanyika
yuuva— mama; mwanamke wa makamu
ku.donya— lenga
-seenga 2— jenga
mene— mbuzi
molaamola— pole pole
-pulusa 2— poteza kitu, mf. mnyama/ndege ambaye ulikuwa umeshamkamata
ngedege— ngedere
-saawula— fumua (mpira)
Kinyika— eneo oevu
liteneke— debe
-pwiitula— puliza moto
-ihesiga— cheza
sambi— ili
-paambanula— pambanua
veemba— lia
kinyuungu— kipande kidogo cha ardhi karibu na mto ambacho mara nyingi hutumika kupanda mboga za majani msimu wa kiangazi; kinyungu
mumweene— kweli
Mukamaanyi— Mwezi wa Tano
nyamuhenge— mvua za upepo au mua za vuli
-ong'a— nyonya
lihaamba— jani
kilyo— chakula
luteefu— mkeka
kidakulo— chakula ambacho kipo tayari kuliwa
-weenda— penda
kiveelo— paja
dee— kama hivi
-ny'agaaha— charaza fimbo
lidodi— mhindi mbichi
kw.eleluka— ibuka
-loveka— loweka
ligulilo— gulio
kiba— afadhali
-heka— cheka
ku.bibiindala— kunjamana
mtwaasi— mume mwenza
ipa— hapa
muvaango— mwanzo
-igiima— Kunya kwa kujikamua
ng'uufi— nyusi
luduungwi— kitovu
mugati— ndani
-egala 1— zaa, jifungua
nzaasi— dharau, kuto jali
kinyaawu— mtoto wa paka; kipaka
-keepuka— pungua
pawuka— pauka
papika— tia kiraka
lileengo— lengo
sogola— elekea
chaala— kidole
ng'ata— kata (ya kubebea)
ligimilo— jembe
-koloma— koroma
peta— chonga
lunaanzi— kiongozi mdogo kuliko chifu
-fiihula— unhidden, expose
kinyele— faraghani; kwa siri
mnyalukolo— ndugu katika ukoo
mwaasaaki— shukrani kwa usaidizi
mfuko— mfuko
wulime— sehemu iliyolimwa
-hoongola— chonga
-gula— nunua
-nuung'a— nuka
-kima— chomeka (mkuki aridhini)
-kookoola— okoteza
sugu— missing
simya— zima
-ugipa— kuwa na makali
mahoohi— udenda
-haagula— chagua
-anaanga— haribu
-angisa— kutokutoa kitu chote, kusababisha kitu kisitosheleze
-komola 3— chimba mashimo madogo ya kupanda mbegu
siingo— shingo
-lola— angalia kitu
luwuungo— harusi, sherehe
mbeeta— 1 koo la chakula. 2 koo la hewa
-taanila— tania
mumbali— pembezoni, kandokando
-tuudika— pasuka
kw.endelesa— endeleza
suka— suka nywele
saambi— dhambi
selegeti— shanga (zivaliwazo kiunoni)
kipigo— kazi, jukumu, shughuli
-goongoola— bembeleza
king’ina— tikisa, tikisika
-hiinza— chinja
lunyoongo— nyongo
-bibiinda— pinda
sulula— vuja, tokwa na [mfano, jasho]
-dutu— nene
kikupi— ndezi
-gati 2— katikati
kigoda— kiti
-fuluta— penya
mbemeneenge— kodi
-pwiinda— piga kwa kichwa
ligana— mia
-pachika— pachika
-saasika— puuza
-eepuka— epuka
siifa— sifa
luhala— akili
mmisonaali— mmishonari
fwiila— swira, firi
-suumbisa— sukuma
pamwi— pamoja
-gavila— gawia
-dodepa— lowana
mtima— ini
wubaaga— uji
ng'ela— kidonda kinachosababishwa na kuvu ya miguu
-komola 2— fungua komeo
-deenya— vunja
lifugamilo— goti
ku.fyoondoga— kanyaga vibaya
lukaanzi— ukuta
-dibala— kuwa kiziwi
-fuuduka— chafuka kwa vumbi, unga au poda
-kukulisa
mvaha— mzee, mzazi
lisaaho— sugu, sagamba
-kalaanga— kaanga
nyaasi— nzi
-meeta— kulia kwa mbuzi au kondoo
-pugama— kojoa
-ng'alavaadika— ng'ara
bole— kama
soomba 1— samaki
kinyandiilo— chungu cha kupakulia mboga (hutumika kama bakuli ya udongo)
-wiila— ongeza zaidi
ka!— hutumika kuonesha mshangao
fwa— kifo
-luluumbuka— kua haraka
siindiilila— shindilia
-luumbilisa— fititisha watu au ng'ombe wapigane
liwono— mti wa nyonyo
-sondogola— zodoa; dhihaki
lubiki— fimbo
wudesi— uongo
ngudupa— kunguni
chegefu— kwikwi
-kali— kali
-kulula— jua, fahamu
-nyanyamila— chuchumia
-dovela— doea
-funula— funua
siinziila— sinzia
lupeke— punje
-wuusa— uliza

← →