Entries | Kihehe Living Dictionary

Entries

-sakamula— tafuna
kina 2— kinai
-fuukila— pata joto
kw.eha— pusimama [kwa mvua kwa muda flani]
matuunzi— mkojo
-kaangala— kuwa na nguvu, kuwa imara
maangala— njuga
-tuunda— kojoa
-viisa— wekeza
mbuguma— ng'ombe jike mwenye walau mzao mmoja
liswi— sauti
mbumilamaganga— missing
wiipa— uyoga
-hudika— funga
lusaluwa— uzi
takiwa— takiwa
nzaawo— mpendwa
seeya— pasua mbao kwa kutumia msumeno wa mkono
-waali— kuwa (hali, namna kitu/mtu alivyo)
-iya— wapi
kiheela— kibuyu
-lamukila— pata nafuu (auheri)
choogo— josho
mnana— nane
-sasama
-sunyala— sujudia
lugulugulu— kigelegele
lifuungu— mahari
-penula— penua
kimuunyi— Siku.
nyiigoonza— tisa
tatula— tatua
wuliimbo— ulimbo
sagala— okota kuni
seesa— shamba lisilo la matuta
yaawe
lugasi— shanga (za kuvaa mkononi au shingoni)
-tawula 2— fumua
fiwoolo— njegere
-avika— funga kwa kushikiza
-kopa— kopa
-mwemweetela— tabasamu
ligalu— vita
lidako— tako
lusuguni— ua la mhindi
lipagala— kitawi
lukuvi— makadara, nguvu, mkumbo
mtowo— mtoo
-nyanyagila— chechemea
lweeki— kwa nini
-tiing'a 2— fuka moshi, toa moshi
-itwika— beba, jitwisha
lipulikilo— sikio
liluungulu— kipande cha ardhi/ shamba linalomilikiwa na mtu
ng'uku— kuku
mfyaata— mfereji wa katikati ya matako
-kaka— kunywa kinywaji kwa wingi kwa mara moja
kisisiina— nyenyere
-nyegela— washa
lusoongi— mzizi wa mmea ambao huliwa na watu
kibalama
-kumula— simanga
nguulami— sherehe ya kumuaga binti anayeenda kuolewa
milaawu— kesho
-sigasa— bakisha
tegula— chukua
kinyunya— kinyunya
saayo— tumbaku
mwiipwa— mpwa
-gona— lala, jilaza
lipaanzi— panzi
kipumi— paji la uso
kikoove— kikapu kidogo (kama bakuli) cha kuchotelezea ungakutoka kwenye chungu
-kiimbila— kimbia
mooto— moto
suma— lala (kwa wanyama kama vile ng'ombe na mbuzi)
kikuluulu— kidole gumba
yuuva fyaala— mama mkwe
wuhulo— kupindukia, kupita kiasi
ku.funa— kinai
-wopa— funga [mizigo]
-leeta— leta
mbyo— maziwa
-swaawuka— kuwa na hamu ya kula
lifusi— shuzi
-tobole— (a)li(ye)tobolewa
msale— njaa (ya chakula)
muhaladali— haradali
kidoogi— kinembe, kisimi
-hwaana— pengine
luvalilo— namba, hesabu
-egeka— egesha
deena— hivi
mafuva— mafua
-kosa 1— kosa
-gohomola— kohoa
-mooga— nyoa
-saala— sali
-toosa— rusha kitu
ng'aning'aani— upesi, harakaharaka
pambele— baadaye
ludibulo— upinde na mshale
siliingi— shilingi
-talamu— gumu, imara, madhubuti
-kuusula— koboa
-gelula— tenganisha
-beehula— cheua
-sikimafu— tulivu
musipi— mshipi
luwuuso— swali
taandala
-tagalila— tawanyika
ndete
-tuung'una— iva
-soomela— zomea
mgeendo— mwendo
bakuli— bakuli
mbwa— mbwa
libelege— mgagi
idaaha— zamani, muda uliopita
mbitu— pombe iliyolala (ya jana au juzi)
-tagalila— tawanyika
sita— missing
-kova— chuma (mboga, matunda, chai n.k)
-fwiima— winda
mdesi— mwongo
kifu— majivu
mbigili— mbigili
ng'ata 1— kata
ku.duulula— toa macho (mf. kushangaa kitu)
lidudumisi— dudumizi
-inatila— zingatia; kuwa makini
kifuungo— kishikizo, kifungo
-nyelegetela— Jua karibia kuzama
ng'oongo— makofi; kobwe
minyweele
paata— menya
ligoombo— gitaa
heyelo
litiindi— shina la (muanzi, muwa, au mhindi) ambalo halijakomaa
-sokama— shika tama
-kuvila— tetemeka
ene— kama
-satula— toa (fungua) wigo wa miiba; fumua wigo
-dedela— meno kupata ganzi katokana na kula vitu vyenye uchachu.
-ihuuvila— tegemea
sooneka— chomeka
Pamiye— jioni, wakati wa jioni
vagula
-ngi— -ingine
msokamifu— mtu wa majonzi
-papula— kunywa kimiminika cha moto, kama chai au uji
wusofu— wema
-oondomela— kupungua ujazo wa unga; kudidimia ardhi
Litemela— Jehanam
-hula— zusha
kamweene— neno unalolisema kumsalimia mtu ukikutana naye kwa mara ya kwanza katika siku
-geenda— safiri, tembea
fataki— fataki
delega— spinachi, mdewere
-hopa— panga kwa kubananisha
-pyuufya— pasha
-sili— butu
lisala— saa
-doodo— dogo
wulema— ulemavu
pilipili— pilipili
vanyaweendi— mapacha
wuwuluwulu— masalia, mabaki (ya chakula)
lusito— wigo wa miba
-kina 1— cheza
-tiitila— kuwa na shughuli nyingi
-sota— zama (jua)
-taana— tania
-kopola— choma jicho, dunga jicho
-tobofu— -a kutoboka
-ny'a— kunya
kinyoondwi— mfinyo
mlaangusi— mlanguzi
-ny'eenga— kutoroka
lipaka— paka shume
pegeeha— pekecha
papalika— paparika
kinyanyamba— mbayuwayu
kiki— nini
ndeenya— MDUDU ANAYEKULA MAHIND, MARA NYINGI ANAPATIKANA KATIKATI YA MHINDI AU KATIKATI YA SHINA LA MHINDI
-tuumbula— tumbua
mugoda— dawa
-pavila— kumwambia mtu jambo bila kuficha chochote, kinagaubaga
lutogo— -a ghali
mhoomi— nundu (ya ng'ombe)
nguunda— njiwa wa kufugwa
-veleka— zaa (mimea)
-amiini— amini
-guluunduka— ruka
kilago— mkeka
apaangi— labda, pengine
ngoboongo— kinyesi cha ng'ombe kilichachanganyika na maji ambacho kipo kama tope
-honyoongala— chuchumaa
mdele— maji yaliyochujwa kutoka kwenye maziwa yaliyogandishwa

← →