Entries | Kihehe Living Dictionary

Entries

lukoombe— Missing
ku.duusuka— vimbiwa
liveleko— tunda
sisiina— sisimizi
kitala— madhabahu ya ibada za dini za asili
mbaata— swala mwenye madoamadoa
simtaanda— sita
wugoni— uzinzi
Kihehe— lugha ya kihehe
lisambatuuta— tezi
-livata— kanyaga
-gavasa— gawanya
musilo— mwiko; haramu
pifu— vumilivu, enye kujituma
-gendanisa— tembea kwa haraka, kwa kasi
-bumila— gonga
ndolo— burasa, hekima
ku.duudiila— chechemea
-liila— towelea
-puga— 1 puliza. 2 zima moto
-pyo— -a moto (mfano, maji ya moto)
waangufu— haraka
-ilila— kwea
ku.fuung'ilisa— fukiza, fukizia
mkoga— mto
kipemene— Kiuno cha ndege kinachootesha mkia
-doboka— kupenda kitu
nana— ishi kwa muda mrefu
kipuuta— kibofu
lipagale— gofu
-gomwa— olewa
-huungiilila— chungulia
kwaa— kwaa
-degepa 1— kuwa na moyo mwema
malaanga— utani, masihara
mbalavala— kipepeo
-geleka— bandika (~chungu)
-ibata— shika, kamata
ndita— kunyanzi
-fuukifu— 1 vuguvugu. 2 joto.
-haata1— nyeesha kidogo
-koombola— 1 menya. 2 komboa
-bosoka— pasuka
-taali— refu, mbali
-pulikisa— sikiliza
libata— bata
-gawula— pakua chakula
puu— puu
kimswiilya— kicheche
-doodopala— kuwa dogo
miimbi— miguuni mwa shamba
-luming'asa— bananisha vitu viwili au zaidi
lisaala— mkuki mkubwa
-tutumula— tutumua
leema— kataa
kimudaana— mjusi
wiita— kama vile
lituli— kinu
-kwiikula— kupiga kwikwi
luvala— 1 eneo, ukanda. 2 kwa muda.
mfudu— furu
-huungila— salimia
luboliti— boriti
wubofu— upofu
nyoni— aibu
-filula— chemsha ugali uliobaki usiku uliopita
kiwa— kumbikumbi
-nyanyula— nyanyua
sabika— loweka
vatika— watika
-tuunga— fulani
ee(na)— ndiyo
lisuva— jua
nyeenye— nyinyi
-gobola— kuvuna/kutoa mahindi mabichi kabla hayajakauka
-kaatula— totoa
-loleela— linda
-igisa— fundisha
ndupa— unga [kimea] wa kukorogea pombe
lidati— majadiliano
-ambusa— sababisha
Yimagava— Mungu, Muumba, Mpaji, Mgawaji
muuva— muwa
-tumila— tumia
lihoombo— malipo
-gubika— funika (mfano; kikapu, chungu, sufuria)
mvina— mtu mzima
lileme— tumbo, ujauzito
kimwaalununu— aina ya ndege mwenye mdomo mrefu
-puuta— puliza kwenye kitu fulani
mlagusi— mpiga ramli
kiganiso— kipimo
-wona— ona
-lemasa— bakiza
-inamila— shirikisha kinywaji
siingano— 1.sindano ya kushonea nguo 2. sindano ya kutibia wagonjwa
-kolela— shika
likende— nafasi inayoachwa baada ya jino kun'golewa
-seela— kuwa na ufahamu
lukeelo— furaha
fwalugobe— kobe
-luumba— shukuru
-swaata— kunywa kinywaji kwa fundo kubwa
uyu— huyu
ku.fihama— jificha
awu— au
veleenga— make it round and smooth
ndyamugoongo— ugonjwa wa minyoo
lipeela— pera
luhaagi— chale
neene— mimi
msukwa— mchachu
-gopa— low
lilolo
sekeseke— chekeche
lugosi— ugonjwa wa sikio
-iguta— shiba
lisina— shina
malata— mende
ku.cha— cha, pambazuka
-eleelula— 1 kumimina punje kwa kurudiarudia ili kuzitoa takataka kwa upepo. 2 kuibua kitu kilichokuwa kimezama ndani ya maji
-angula— chuma (mf. tunda au maharage)
wutalo— umbali
nyaata 2— mvua za rasharasha
li— kuwa
-laalula— fungulia mifugo (~ng'ombe, mbuzi) kwenda malishoni
-tata— kaba, zuia
-huguvala— kuwa na mashaka au hofu, uoga, n.k
-itaakila— gombana
lidupa— dawa ya kunyunyizia kwenye nafaka kama mahindi au maharage ili yasishambuliwe na wadudu.
-luundika— rundika
nyi— dunia
-memena— tafuna kitu kigumu kama vile mahindi ya kukaanga au jiwe; mumunya.
wone— kama, ikitokea
-dofola— kuanguka kwa tone/matone ya maji au ya mvua
mahwahwa— takataka
-vala 1— assail
wulesi— ulezi
iteende— chini ya (kitu)
-pinya— funga kanga au kitenge kiunoni
litaawa— jina
ng'enyaanga— lainisha, sagasaga
-bofoka— pofuka
-igubadula— jikwaa
tayi— nne
jaadi— asili, tamaduni
-minya— minya
nuusa— nusa
chuula— chura
guduliya— gudulia
pugusa— pukuchua
mwaayuva— mwanamke
-andaaya— andaa
kifugo— chungu cha kupikia ugali (sufuria ya udongo)
kilole— kioo
-nyunya— zizima
-bahatika— bahatika
lwidikilo— mwitikio
kuundyo— kuume, upande wa kulia
-koong'asa— kusanyisha
-miisa— tawanya mbegu za mazao kama vile ulezi
paang'ula— wanayama kubomoa au kuharibu zizi na kutoka
kiduunda— kilima, mlima
-ng'ooma— kodolea mtu macho
-tuung'unu— iva
-tiitupa— kuwa eusi
lufuumbwi— kipeke chekundu cha mti cha kuchezea kwenye mchanga
ku.bahatisa— bahatisha
nyasaata— missing
-kenyela— onya
hiilo— sana
-higa 2— amua kesi
-laawuka— 1. damka. 2 kupata kifungua kinywa
-fuuva— elimisha
gaagulo— gauni
-fuungula— fungua [ kama chupa]
kikooko— mnyama
-buuma— unguruma
kw.egamana— egamana
mtaamba— haradani
-bita— enda
-lyeewula— dhulumu
kitoofu— kiazi mviringo au mbatata
-kaanga— chezea, sumbua, tania
-kanya— kanya
liligo— tusi
luvilo— mbio
kitekenya— funza
-puunza— onjesha kidogo
-husika— husika
-hiliva— piga lipu
-ambulila— ambulia
kumbi— kwa sababu
weewuli— salamu ya mara ya pili kwa mtu ambaye mlikuwa mmeshaonana
siika— zuia.
luveesi— chuchu
fuuka— Magharibi
-angika— kupanga boriti juu ya paa la nyumba kwaajili ya kuezeka
ndunwi— mjusi
-ahamula— piga miayo

← →