Entries | Kihehe Living Dictionary

Entries

-ipyeega— jisikia; jiachia
-hesa— ondosha
wuwuya— stadi, -bingwa, mahiri, -enye ujuzi
maama— mkubwa, ndugu mkubwa (kaka au dada mkubwa)
-tuunala— kuwa shwari
wuny'a— uongo mkubwa (mwingi)
-luma— ng'ata, uma
lukuunde— kunde
-lovela— lowea
lunyuungu— mbegu za maboga
wukafu— ukavu
-hoongesa— 1. Omba msamaha. 2. Shukuru
wugiimbi— pombe
tova kula— piga kura
luheko— kicheko
mteela— mwiko wa kupikia
-datu— tatu
likoombo— shimo
luswaale— mavi ya ng'ombe
hoongela— afadhali
-alaala— papasa, tafuta kwa kupapasa
ku.deva— piga ngwara
-gwiila— angukia
lififi— fisi
ku.fyoonya— sonya, fyonya
muhiinza— msichana
lusiku— siku nyingine
lisiiya— punye
-kuumba— kumba, zoa
-basuka— pasuka
pawuliilo— hori
-lya— la
-haatula— fumua, chana (nguo, kitambaa)
-endeelela— endelea
-laambalika— laza
-kootoka— laanika/ pata laana
ku.fula— kujamba
siindila— subiri
-fyaangula— pangusa
kiloofi— mto
sila 2— isha, malizika
kinaanda— kinanda
paanza— tenga mtoto miguuni kwa ajili ya kujisaidia
lilaakali— hasira
kumiiho— uso
-kuula— ng'oa
sima— zima
-loongelela— semelea
wupolo
wusu— paji la uso
lipiko— bawa/ubawa
noonge— tonge
waahe— upupu
-anuka— chukua
-ika— shuka
supa— chupa
-pagala— fanya kazi (kutafuta pesa)
-tega— tega
taabu— tabu
simbilisi— simbilisi
sweno— kisha, baada ya hapo
be— we
lipupu— swahili missing
-vaganisa— bashiri, kadiria
haa— haa
mukoong'ano— mkusanyiko
lilibisi— Kifafa
wunono— utamu
-dweega— pigwa
kiima— paja
Muuhe Mweelu— Roho Mtakatifu
wufwelefweenzi— nywele za mhindi
-daaluka— panua mguu
-tyasamula— piga chafya
-imba— 1. imba 2. soma [kitabu]
-baka 2— kukodi(sha) ardhi
-gusa— uza
seenga 1— ng'ombe
-gela— jaribu
luhelo— ungo
-ivavala— try to do sth
-pona— pona
-sika 2— kusini
-fyuula— noa
nyadikwa— mbegu
balali— tambarare
-soonya— donoa
kingaamba— kiazi kitamu
-satila— wiga kwa kutumia miiba
-nyaalaluka— zinduka (kwa mimea), mmea kuanza kupata auheni kutoka kwenye kunyauka
lituuyi— bundi
kitele— chungu cha kugandishia maziwa
ligwiingwi— jongoo
siindika— peleka
kiluvatwi— upwaju [ndege]
-wuya— rudi nyumbani
-kola 1— kolea
-hooha— tokwa udenda
-fukila— fukia
sahaani— sahani
musaawula— ??
kisoonelo— missing
-alula— 1 totoa (yai). 2. chanua, toa maua
kigolya— gegedu, nyama ya ngozi iliyochemshwa
Mutaanata— mwezi wa 6
sulubisa— surubisha
libadikilo— majani ya kwanza ya mbegu
lijoki— nira
-topola— chipua
-nona— kunawiri, kuwa na ladha nzuri
-koonga— bembeleza
-fwaala— vaa
beela— kiwakilishi kinachotumika kumuelekeza mtu kamą rafiki
-heegesa— sogeza
-idegeela— jithibitishia, jionea
mola— taratibu
lutuba— rutuba
-nofu— zuri, zima
-salula— fumua (mf. nyumba, mpira, uzi)
-keluka— pata kiu, kuwa na kia
-peleeluka— peperuka
mdibafu— kiziwi
lulimi— ulimi
mutelesi— mpishi
-angila— pelea, kitu au vitu kutojitosheleza
-puka— koroga mboga kwa kuzungusha mwiko (lupuko)
-kamiilisa— kamilisha
-nuung'ila— nukia
livanivani— kichoma-nguo, kishona-nguo
va— (ku)wa
nuusa— ndevu
lumyaango— ilimi wa ng'ombe
-lekana— achana
wosoola— ubongo
-tupa— umka
-puguuha— futa
-fwiika— valisha
-guunga 1— jikinga kwenye kibanda au kwenye kivuli ili kujilinda na mvua au jua kali
lukoombo— kashimo kadogo kama ka kupanda mbegu za mahindi
kimelo— mche
kiveembo— msiba
-kosola— kosoa
-nyaala— nyauka
-teembeela— tembea, tembelea
wuhavi— uchawi
mnyigaanza— rafiki
taala— taa
-gati 1— chumba
-amula 1— ongoza wimbo kwenye ngoma ya asili ya Kihehe (njuga)
lwiiwu— kumbukumbu, kumbuko
baaha— hapa
-duung'upa— kuwa ekundu
-igagula— pata kifungua kinywa
lubawo— ubao, mbao
lilaanga— anga
-fwaaka— harisha
kitsimba— digidigi
-legula— legeza
kikoong'o— kidonda
kaa!— namna nyingine ya kuonesha mshangao (kaa! kaa! kaa!)
lihafwa— pafu
mwanahiinza— mwanamwali
-sawula— hasi
-sopa— weka
-yava— chimba
liliila— urithi
limisi— kiwele
-kula 2— sugua mzizi wa mti kwenye jiwe kwa ajili ya kutengeneza dawa
-bedala— dharau
kinya— ponda
mgoola— governor's plum
valila— hesabu
-tinasa— kesha
wuposi— unyang'anyi
-kaangafu— -enye nguvu, -enye uimara
-bihila— kataa
mngoni— mngoni
mfuung'ati— saba
-viika— weka
lufu— tumbo la kwanza
mpulya— nta
-olofu— ingi; tele
kiligi— kuma
lihomelo— 'dawa' yenye asili ya kichawi na chanjo, ambayo hunywewa kabla ya vita
kipala— kipara
-taatula— chana
wutine— sembe
-olelela— simulia
nyululu— togwa
-hega— ondoka
-idikila— kukubali
fuufuka
nyongeleesa— nyongeza
-sunyama— chuchumaa
lileemba— kilemba cha wanaume
-nyuluumbula— vuta kitu (kama mpira)
kiheekulo— ??
-finyu— finyu, nyembamba
lipuluumbila— donge, bumba, bonge
ng'uunga— uchungu, utungu (alama ya mjamzito kujifungua)

← →