Entries | Kihehe Living Dictionary

Entries

luvaha— mto mkubwa
-seemwa— sahau
lipaama— fat [inside the organ's body]??
-hahu— chahcu
litaafu— ung'ang'anizi
naandala
sukumwi— mara moja
luveemba— Kamba ya kitovu ambayo mnyama huzaliwa nayo na hukatika baada ya wiki moja
-eetu— kiwakilishi kimilikishi cha nafsi ya kwanza uwingi
-kena— onesha meno
pamutalo— kabla, mwanzo
-tuunza— tunza
nyeela— missing
lupatila
eenawuli— labda
mamesa— mahindi yaliyoovundikwa kwaajili ya kupika pombe
mbeenya— fukusi anayeshambulia shina la mahindi mabichi
kikwiikwi— kwikwi
kidiindilo— kifungio
komelo— komeo
-fuluma— furumia, fufurika, furika
-hulila— zushia
mwiiguto— shibe
ng'waale— kwale
ndowo— ndoo
ligagala— zizi
-paandula— katua ardhi katika mapande makubwa makubwa
yova— piga yowe/ piga kelele
taandi— kwanza
lufuuwo— imani
kigwaada— ndama
meenya— missing
lwiisi
wugubulile— ufunuo
Kibadi— mba
-tuuya— kutoa sauti ya bundi
-katula— 1. katua, 2. chapa kofi kubwa
fuundo— pingili
kitaanda— kitanda
ku.gaya— bila
-ang'ila— bugia
-ivaha— jivuna
lihoosa— wazo
-pepeelula— peperusha
litoondwe— boga
-haanyila— nyunyizia
mugoosi— mwanamume
kilaatu— kiatu
kisiilo— mtungi
-diiga— paka mafuta mengi zaidi kwenye ngozi
meesa— meza
ng'ang'aanisa— shikamanisha
muhuumba— masai
kajiwe
ogo— really
lodosi— utosi
-kakaala— safisha shamba
-wuumba
-sutasa— pishanisha
piinga— funga (ng'ombe)
kitema— aina ya ufungaji wa kanga au kitenge kwa mwanaume
-gotola— shirikisha, wasilisha
-goondama— inama
-ny'aabula— charaza mjeledi
lupata— mwanya
-egala 2— beba
likelele— shangaa
na 1— 1 kuwa na. 2 na, kwa
ku.buganisa— kumchanganya mtu kwa lengo la kumdhurumu
nyagala— panya-pori mdogo mwenye mistari ambaye huliwa na baadhi ya watu
mbuluulu— mavi ya mbuzi au kondoo
siifu— sifu
-deeka 1— tapika
mhavi— mchawi
mfunaamna— damu inayotoka puani
mwalamwala— taratibu
kahawa ya mwihala
-tala— anza (uchokozi), chokoza
nyawulova— ukoma
kisaaye— mtungi wa maji
vambala— jilisha, chunga, pitiapitia kitabu, kitabu au gazeti n.k bila lengo maalumu
-yeeyeela— lia kwa sauti ya kuomboleza (mfano kwenye msiba)
pulula— toa majani kwenye mmea/mti
lulaasi— mwanzi
mfunikilo— mfuniko
luhoma— mdudu anayeshambulia majani ya mahindi
duuvi— dume la kondoo
mwiibatilo— mshikio
-lagana— peana maagano, fanya makubaliano
-oota— ota
muhehe— mtu mhehe, mtu wa kabila la wahehe
ngweembe— 1. ngao 2. ngozi
-waaga— bweeka
selekaali— serikali
baahala— palepale
-kamiilika— kamilika
wuvele— uwele
tiimbula— changanya
-ende— -pendwa
-ganula— vumbua, elewa
mputa— ulanzi ambao uligemwa siku mbili zilizopita
waana— fanana
-sasavala— ??
ngoolo— yowe
-dakula— kula
mweesi— mwezi
-diinde— fungwa
-puutila— pulizia
lipoma
na 2— na (kiunganishi)
-wonela— onea
lubilikila— kigelegele
wusikimafu— utulivu; hekima
-saatula— hesabu mali za marehemu kwa jailli ya kurithi (hufanyika siku ya tatu baada ya mazishi)
livafi— washawasha
-deenyeka— vunjika
nyonyola— nyonyoa
-tema— kata
yoono— rafiki, jamaa
mtosi myaangu— Mwanamume aliyeoa mdogo au dada wa mkeo
vanga 2— anza, chokoza
-tiiga— chafua maji
-jiba— jibu
-saamba— chezea
Lungeemba— Lugemba
-igogola— goka
lihaame— makazi ambapo mke amefariki na kubaki mume
wunuufu— harufu
kuva 2— kwani
naava— lamba
libaandi— ganda
-baandula— menya (mf. ganda la kitu)
-kusula
-lemala— baki, bakia
kifulufumbi— kimbunga
sekeni— pikipiki
-gasu— pana
bapala
ku.dooda— daka mdako
-hagika— kuanza
mguunda— shamba
-sekeesa— chekecha
ligala— unyoya
-kunga— washa
mahaami— makazi yaliyoachwa na wakaazi
mtaalaamu— mtaalam
muvanda— raia
-piga— fanya
mkamwana— mkwe
-fufula— bungua
-sasula— chachua
-suumba— ruka
-kagula— jua, fahamu
-iyaawula— jikomboa
kikoso— jiko, kigai, moto
kipene— kitoto cha mbuzi, mtoto wa mbuzi.
-amba— kinga
-polotela— tumbukia kwenye shimo jembamba na lenye kina kirefu
chaambaafu— chambavu
-banika 1— banwa
ng'eng'esi— nyota
-vava— uma
-giimbula— zaa (kwa wanyama)
mvele 1— kifungua mimba (mtoto wa kwanza kuzaliwa)
mwaango— uroho
mkaandala— mkanda
-taalipa— refuka
-tuta— toa povu juu kwenye chombo
kinyungu— kitalu; kinyungu
tipu— kwisha kabisa
-iduusa— kujiona mwamba, yaani kujisikia kama wewe una nguvu au mamlaka zaidi ya wengine
lifulaamu— ugonjwa wa kutokwa na damu puani
kipiganiso— kifaa, kitendea-kazi
baha
-ooteela— otea
fwiili— nywele
-oleela— tafuta
ng'ang'aanila— ng'ang'ania
-vaanza— chukua nafaka kutoka ghalani
-guuga— -maumivu; enda choo/haja kubwa; kunya
mwambafu— mtoki
-sabula— opoa
kisaande— kihenge, ghala la kuhifadhia nafaka (mfano: mahindi)
lwaadepa— nyonga
lulagiiso— agano
msika— kwa muda
-komalila— komalia, lazimisha
-sugula— sugua
-tobola— toboa
-nyuka
luleengu— maji safi
mumika— maskini
mfwiile— mwenye-msiba, aliyefiwa
mumiilo— koo la chakula
ling'weenyo— mhindi teke
wiide— upo hivi (ngeli ya 14)
liing'ana— lingana
-sala— dharau
lukaya— kilemba kwa mwanamke
makegasi— mabua

← →