Iquito
Donate About Tutorials FAQ
Living Dictionaries
Iquito
Home
Entries
About Grammar Contributors
Donate About Tutorials FAQ
Terms of Use Privacy Policy Youtube terms Google terms
Entries
  1. kinaa miitɨ́ɨ̀ kíìjà núú!— ¡dénmelo!
  2. musútìnà káàrsà— garza blanca
  3. maakarɨ́ɨ́!— ¡sube! (al emponado)
  4. kinaa páájùù niwa núú!— ¡enséñenle eso!
  5. sipari— yaraquí
  6. tásìì!— ¡espera!
  7. áákùsàja— isango, un pequeño parásito de color rojo-naranja
  8. purutáàrì— yulilla, tipo de pez
  9. waka— vaca, ganado
  10. sirija— rodilla o codo de una persona o animal
  11. sipɨ— mono fraile, mono ardilla común
  12. káá kiàà=kuwasikumá!— ¡no hables!
  13. náájùù núú!— ¡escríbelo!
  14. káá kìnà=aríwàtɨ́ɨ́kùmà!— ¡no obedezcan!
  15. páàtù— pato
  16. anímàà nɨtɨ́ɨ́nì=jàta!— ¡ven corriendo!
  17. itaakúúkùjìna— cocina
  18. paajɨki niwá!— ¡apriende eso!
  19. ápììka— caibro, las vigas que descienden desde la cumbrera del techo hasta sus costados
  20. kuwasikí!— ¡habla!
  21. káá kìnà=aríwàtɨ́ɨ́kùma kíìjà!— ¡no me hagan caso!
  22. kárììrɨ́ɨ́!— ¡mira!
  23. kinaa ásàkì!— ¡coman!
  24. kinaa aríwàtɨ́ɨ̀!— ¡obedezcan!
  25. kinaa síwɨ̀ɨ̀raki kíìjà!— ¡paséenme!
  26. aaka káàjì— pelejo de agua
  27. káá kiàà=kanɨtɨkuma núú!— ¡no lo sueltes!
  28. káá kiàà=páájùùkuma núú!— ¡no lo enseñes!
  29. káá kìnà=kárììkumá!— ¡no miren!
  30. íìyɨ̀— el canto o borde unidimensional de un espacio concebido como una extensión bidimensional
  31. iita papaku— culata de casa
  32. támùù— guaba
  33. káá kiàà=masɨɨtɨ́ɨ́nììkuma kíìjà núú!— ¡no me lo vendas!
  34. nanúùsì— escoba
  35. tuuku— pretina
  36. waiwáàsì— ardilla roja
  37. námàkù— ala
  38. kinaa árììkwakí!— ¡canten!
  39. masiku— paucar bocholocho, oropéndola de dorso bermejo
  40. kaaya náànì— cuerpo de persona
  41. tɨɨti kiaa=ííkwàà?— ¿adónde estás yendo?
  42. káá kìnà=irítàkùma núú!— ¡no lo traigan (un recipiente)!
  43. masɨ́ɨ̀ kíìjà núú!— ¡cómpramelo!
  44. káá kìnà=nɨɨjɨ́ɨ́kùmà!— ¡no puqueen!
  45. aramáàsì— algodón (también: sɨwɨ)
  46. káá kìnà=miitɨ́ɨ́kùmà kíìjà núú!— ¡no me lo den!
  47. iwaana— abeja con miel y nido
  48. kinaa kanɨtɨrɨɨ núú!— ¡suéltenlo de una vez!
  49. tɨ́ɨ́tììji kiaa=ánìì?— ¿de dónde vienes?
  50. ijáwɨ̀ɨ̀ti— casa con techo hecho de hojas de ‘ijáwɨ̀ɨ̀mɨ’ (irapay)
  51. káá kìnà=tikikuma iitíìrà!— ¡no entren acá!
  52. nunamija— el Sol, específicamente el cuerpo celeste y no el calor o las condiciones atmosféricas asociados con el mismo
  53. aasámààja— yagunturi, carachupa mama
  54. irákànà— pucacuro u hormiga de fuego
  55. káá kiàà=irítàkùma aaká!— ¡no te vayas a traer agua!
  56. kɨriija— brea
  57. suruku— abeja arambasa
  58. námàtì— 1. brazo, 2. extremidad anterior de un animal que tiene cuatro o más patas
  59. nɨɨti— lengua
  60. anakana— naranja podrida
  61. mɨtiija— taricaya
  62. káá kiàà=árììtakuma iyáràkàta!— ¡no bogues rápido!
  63. masiku túrùùja— paucar grande
  64. kuni anákààsi— araña ‘cabeza de víbora’
  65. kaniyúùjà— curuhuinsi, hormiga cortadora de hojas
  66. árììtaki maakwáárìkà!— ¡boga despacio!
  67. amariiki— zúngaro
  68. arííkùmà— hombro
  69. irítàkì núú!— ¡tráelo (un recipiente)!
  70. kinaa árììtaki iyáràkàta!— ¡boguen rápido!
  71. káá kìnà=síwɨ̀ɨ̀rakuma kíìjà!— ¡no me paseen!
  72. makɨ́nààja— 1. cama, lugar de dormir 2. armazón de cama (ver también: makɨ́ɨ́kùjìna)
  73. káá kiàà=páájùùkuma niwa núú!— ¡no le enséñes eso!
  74. káá kiàà=tikikuma iitíìrà!— ¡no entres acá!
  75. káá kìnà=simiitakuma núú!— ¡no lo léan!
  76. páájùù núú!— ¡enséñalo!
  77. náànà ánììja— raíz de árbol
  78. raatikí!— ¡toma! ¡bebe!
  79. aanɨ́ɨ̀tì— shihui
  80. kinaa árììtaki amátànà!— ¡boguen fuerte!
  81. ájànà— batán
  82. múúkwànàsi— nutria neotropical
  83. kaaya ísɨ̀kɨ̀— piel de persona
  84. kinaa aríwàtàki núú!— ¡olvídenlo!
  85. kinaa náájùù núú!— ¡escríbanlo!
  86. íínùwà— pie (término antiguo)
  87. ajapakɨ́ɨ̀nì— avispa (insecto)
  88. nɨ́ɨ́kàmɨ̀— chambirina, especie de pez
  89. káá kiàà=sikɨkumá!— ¡no saltes!
  90. nɨɨjɨ́ɨ̀!— ¡puquea!
  91. káá kiàà=árììtakuma amátànà!— ¡no bogues fuerte!
  92. masɨ́yàjà— gavilán tijereta, tijera chupa
  93. makúùjà— curuhuinsi, tipo que hace su nido en el alto
  94. káá kiàà=simiitakuma núú!— ¡no lo léas!
  95. amúùkù— la cubierta exterior de las agallas de un pez
  96. káá kiàà=paajɨkuma niwá!— ¡no apriendas eso!
  97. tíírà tɨ̀ɨ̀— allá es. allá está.
  98. pisúùnì— atinga, especie de cecilia (un anfibio con forma de anguilla o víbora)
  99. káá kìnà=árììtakuma maakwáárìkà!— ¡no boguen despacio!
  100. mɨɨja— picaflor, colibrí
  101. tánàkì— 1. pared 2. cerco, corral
  102. saakɨ́ɨ́nìì kíìjà!— ¡cuéntame!
  103. sawijaari— corvina
  104. kuupɨ́— dos, hablando de seres animados
  105. titika— 1. pie, 2. pata
  106. káá kiàà=mííkùmà núú!— ¡no lo hagas!
  107. naamɨ— hoja, dicho específicamente de las hojas que se han desprendido de la planta en la que crecieron
  108. íísùùja— carachupa (en general)
  109. pasúùjà— gallinazo negro
  110. sawija— estrella
  111. makɨɨka— mosquitero
  112. waatiiruu— bote
  113. árììtaki iyáràkàta!— ¡boga rápido!
  114. sɨwɨ— algodón (también: aramáàsì)
  115. pisaja— puquiador
  116. kinaa ííkwàkì íítììji!— ¡váyanse de aquí!
  117. ásàkì!— ¡come!
  118. kinaa kárììrɨ́ɨ́!— ¡miren!
  119. tuurúùjà— toronja
  120. káá kìnà=árììkwakumá!— ¡no canten!
  121. ijikaakɨ— pantalón, pantalones
  122. árììtakí!— ¡boga!
  123. aniija— raíz
  124. jinítààku— fósforo
  125. kinaa sikɨki nɨɨkúúrààta!— ¡salten hacia arriba!
  126. kusiúùrì— cushuri
  127. najiwáàkù— ventana de la nariz, nasales
  128. naami— allá abajo
  129. maataamáàtà— matamata
  130. kinaa ííkwàkì nɨtɨ́ɨ́nì=jàta!— ¡váyanse corriendo!
  131. kuusi— chancho, cerdo
  132. ɨɨti— maquisapa
  133. sawija— piedra o roca
  134. iita ámààkaka— palos de casa
  135. kinaa miitɨ́ɨ̀ kíìjà!— ¡denme!
  136. kinaa irítàkì núú!— ¡tráiganlo (un recipiente)!
  137. makɨ́ɨ́kùjìna— 1. cama, lugar de dormir 2. armazón de cama (ver también: makɨ́nààja)
  138. káá kìnà=takúúkùmà!— ¡no se paren!
  139. iyámààna— lisa negra
  140. irítàkwàà aaká!— ¡vete a traer agua!
  141. káá kiàà=paríjàtàkuma núú!— ¡no le ayudes!
  142. samírɨ̀ɨ̀wɨ— cuchara o paleta de madera
  143. miitɨ́ɨ̀ kíìjà!— ¡dame!
  144. ikíìkù— otorongo, tigre, jaguar
  145. nakikuuja— motelo
  146. kusi— olla de cocina
  147. káá kìnà=aníkùmà nɨtɨ́ɨ́nì=jàta!— ¡no vengan corriendo!
  148. túùwà— toa
  149. amaaka— palo, tronco cortado de un árbol delgado
  150. muusi— hualo
  151. katija— camote, sachapapa, batata
  152. siiwíìkà— anzuelo
  153. paráàtù— plato
  154. káá kìnà=árììtakuma amátànà!— ¡no boguen fuerte!
  155. káá kìnà=aníkùmà!— ¡no vengan!
  156. riimuu— limón
  157. kwaasɨjá, jaa kina=ííkwàà!— ¡bueno, ya se van ustedes!
  158. ajapaka— avispa y su nido (general)
  159. maakakí!— ¡sube! (el árbol)
  160. isukiáàjà— víctor día, bienteveo
  161. kinaa páájùù núú!— ¡enséñenlo!
  162. maasa— trompetero
  163. kásììtaki núú!— ¡agárralo!
  164. ajátààri— moledor
  165. kanasi— lobo del río, nutria grande
  166. iita nííyàjìna— piso de casa
  167. káá kiàà=masɨ́ɨ́kùmà núú!— ¡no lo recibas! ¡no lo compres!
  168. inɨ́ɨ̀sì— hamaca
  169. panasi— término general para los pájaros carpinteros, trepatroncos y aves similares
  170. nuuíìtà— su casa
  171. aana mɨ́ɨ́nànà— bufeo negro, bufeo gris
  172. káá kìnà=irítàkùma aaká!— ¡no se vayan a traer agua!
  173. asúrààja— yuca
  174. kawɨ́ɨ́nààri— llambina
  175. jimɨ́nàtì— tábano, tipo de insecto
  176. míìsì— gato doméstico
  177. isakwánààja— caña dulce (también: siwánààja)
  178. kinaa maakakí!— ¡suban! (el árbol)
  179. mɨyaara júùtì— puma garza
  180. káá kiàà=sikɨkuma nɨɨkúúrààta!— ¡no saltes hacia arriba!
  181. kinaa anímàà nɨtɨ́ɨ́nì=jàta!— ¡vengan corriendo!
  182. tatɨɨkúúkùjìna— tarima o emponado, piso elevado de casa, generalmente hecho de la madera de la palmera ‘tatɨɨ’ (cashapona)
  183. aaríìjà— tapia pelejo
  184. míì núú!— ¡hazlo!
  185. kakárààja nɨyini— pollito
  186. káàmì— allá arriba
  187. masíkùùka— barbacoa (chica, para pescado)
  188. sírùkù nɨɨsina— gavilán chorero, águila harpía
  189. aniáàsì— rabo
  190. káá kìnà=átùùkuma kíìjà!— ¡no me digan!
  191. káá kiàà=kúújùùkuma iití!— no estorbes aquí!
  192. íìyɨ̀— labio
  193. sírùkù— mono choro
  194. aríwàtɨ́ɨ̀ kíìjà!— ¡hazme caso!
  195. káá kìnà=tásììkumá!— ¡no esperen!
  196. tákùsì— 1. alacrán (general), 2. araña (general)
  197. imáánànàkuuja— término general para los peces referidos como yahuarachi y ractacara
  198. apírààti— abanico
  199. iita— casa
  200. kaakárààja— gallina, pollo, gallo
← →