Iquito
Donate About Tutorials FAQ
Living Dictionaries
Iquito
Home
Entries
About Grammar Contributors
Donate About Tutorials FAQ
Terms of Use Privacy Policy Youtube terms Google terms
Entries
  1. káá kiàà=ííkwàkùma nɨtɨ́ɨ́nì=jàta!— ¡no te vayas corriendo!
  2. akajiyúùkì— espinazo, columna vertebral
  3. iwaana kɨriija— brea de colmena, material producido por ciertas especies para construir el nido
  4. takúúrɨ̀ɨ̀!— ¡párate!
  5. kinaa árììtaki maakwáárìkà!— ¡boguen despacio!
  6. kajasi— pluma
  7. nimaku— palometa blanca
  8. káá kiàà=árììtakumá!— ¡no bogues!
  9. kinaa tásìì nikákììka!— ¡esperen un rato!
  10. tujúnììkɨ́ɨ̀yà— isula tingotero, especie de hormiga
  11. saakáákùùja— panguana, tinamú ondulado
  12. kinaa paajɨki núú!— ¡apriéndanlo!
  13. náànà ínììja— huayo o fruto de árbol
  14. tɨɨtíìrà— por allá
  15. káá kìnà=túújììkuma kíìjà!— ¡no me escuchen!
  16. siaariáàpà— charapa
  17. sɨrɨ́wɨ̀ɨ̀ja— chinchilejo, libélula
  18. tɨ́ɨ̀nì!— no sé!
  19. náánà tɨ̀ɨ̀.— árbol es.
  20. káá kìnà=ajíítɨ̀kùma!— ¡no se sienten!
  21. samúkwààti— plátano
  22. sinaakɨ— 1. tela, 2. ropa
  23. káá kiàà=túújììkumá!— ¡no escuches! ¡no prestes atención!
  24. sikuja— casha cushillo, puerco espín
  25. aríwàtɨ́ɨ̀!— ¡obedece!
  26. aríwàtàki núú!— ¡olvídalo!
  27. kinaa aríwàtɨ́ɨ̀ kíìjà!— ¡háganme caso!
  28. makɨ́ɨ́tààja— ropa de cama, especialmente sábanas y frasadas
  29. masiku iyúùsì— nido de paucar bocholocho
  30. kirísɨ̀ɨ̀ja— loro de corona amarilla
  31. wááyùùri— carachama
  32. náànà— palo, trozo de madera de cualquier tamaño
  33. kajasi— pelo
  34. iitaari— crisneja o paño, un panel de los techos hecho de las hojas de la palmera ‘ijáwɨ̀ɨ̀mɨ’ (irapay)
  35. anaasi— zancudo (en general)
  36. jimɨɨti— callampa grande, tipo de hongo de repisa
  37. kuuja— tigrillo, ocelote, margay
  38. anapa nɨyana— guacamayo azul
  39. sinakuni— shingo o shinguito, tipo de mosca que se alimenta de la basura y la carroña
  40. isɨɨja— pichico
  41. apɨ́ɨ̀sì— popa de canoa o bote
  42. kinaa paajɨki niwá!— ¡apriendan eso!
  43. paríjàtàki kíìjà!— ¡ayúdame!
  44. káá kiàà=makɨkumá!— ¡no duermas!
  45. sikɨki nɨɨkúúrààta!— ¡salta hacia arriba!
  46. minati— piña
  47. asi— catalán chico, martín pescador chico
  48. paajɨ́ɨ́kùjìna— escuela (sitio de aprender) cerca
  49. siwánààja— caña dulce (también: isakwánààja)
  50. puriku— 1. totora de palmera, vaina de palmera caída, utilizada como recipiente doméstico, 2. envase hecho de una sola hoja de bijao
  51. íímìnà— canoa
  52. aráàmà— hueco, en la tierra
  53. awásɨ̀ɨ̀yɨ— afaninga (en general)
  54. awaku— garra
  55. kɨɨyapɨ— araña lanuda, tarántula
  56. táàsà— panero, canasta
  57. páápààja— peje, pez o pescado (en general)
  58. káá kìnà=sikɨkumá!— ¡no salten!
  59. tásìì kíìjà!— ¡espérame!
  60. túúrìsɨ̀ɨ̀ja— pez torre, zúngaro torre
  61. iika— diente
  62. matu— gamitana
  63. nɨ́ɨ́jìnà— espalda
  64. kinaa tikiáárɨ̀ɨ̀!— ¡entren!
  65. ríkììja— cuello
  66. káá kiàà=síwɨ̀ɨ̀rakuma kíìjà!— ¡no me pasees!
  67. ajaruuja— renacuajo
  68. najika— 1. nariz, 2. trompa, p. ej., de la sachavaca
  69. káá kìnà=saakɨ́ɨ́nììkuma kíìjà!— ¡no me cuenten!
  70. káá kìnà=puwaajɨ́ɨ́kùmà!— ¡no silben!
  71. másìkù— barbacoa (grande, para carne)
  72. káá kìnà=paríjàtàkuma kíìjà!— ¡no me ayuden!
  73. síwɨ̀ɨ̀raki kíìjà!— ¡paséame!
  74. aakáàyɨ̀— vaca marina
  75. túújìì kíìjà!— ¡escúchame!
  76. páàsì— huasaco, fasaco
  77. siriija— loro machaco, loro machacuy
  78. yaamɨ— iguano, lagarto overo
  79. piruja— bocón
  80. wápàpà— huapapa, garza cucharón
  81. káá kiàà=kapikuma núú!— ¡no lo cocines!
  82. kinaa túújìì!— ¡escuchen! ¡presten atención!
  83. ííkwàkì!— ¡vete!
  84. atija— moena, tipo de árbol
  85. sikɨkí!— ¡salta!
  86. puwaajɨ́ɨ̀!— ¡silba!
  87. aana áákùsàna— bufeo colorado, bufeo rosado
  88. kanuu— fibra de chambira
  89. múúkwààyɨ— arcoíris
  90. kinaa nɨtɨkí!— ¡corran!
  91. pɨyɨ́ɨ̀nì kina=jatá, paapáárìkà!— ¡todos, cállense!
  92. kaawáánààri— boquichico
  93. káá kìnà=náájùùkuma núú!— ¡no lo escriban!
  94. naaiita— sus casa de ellos
  95. paniwɨ— shitari
  96. náànà ísɨ̀kɨ̀— corteza de árbol
  97. mɨyaara— término general para los felinos selváticos o salvajes (tigres y tigrillos), incluidos el ikíìkù (otorongo o jaguar), el nakiráàrù (tigre colorado o puma), los kuuja (felinos moteados pequeños, como el ocelote) y el muuti mɨyaara (añushi puma o jaguarundi)
  98. kiisara— unchala
  99. káá kiàà=náájùùkuma núú!— ¡no lo escribas!
  100. amúùkù— mejilla
  101. kinaa túújìì kíìjà!— ¡escúchenme!
  102. siríìnà imɨ́ɨ̀nì— torito, especie de papaso (escarabajo)
  103. káá kìnà=júúkùkùma!— ¡no bajen!
  104. káá kìnà=raatikumá!— ¡no tomen! ¡no beban!
  105. káá kiàà=masɨɨtɨ́ɨ́kùmà núú!— ¡no lo vendas!
  106. aminakíìsì— cascabel
  107. imaka— buduqui, momoto común
  108. rimúsììja— escopeta
  109. sinakija— cresa, larva de mosca
  110. káá kiàà=árììkwakumá!— ¡no cantes!
  111. káá kiàà=aríwàtɨ́ɨ́kùma kíìjà!— ¡no me hagas caso!
  112. káá kìnà=túújììkumá!— ¡no escuchen! ¡no presten atención!
  113. aaka sajina— yacu jergón
  114. káá kiàà=sikitakuma núú!— ¡no lo laves!
  115. áájììti— loro aurora
  116. kinaa júúkùrɨ̀ɨ̀!— ¡bajen!
  117. káá kìnà=masɨɨtɨ́ɨ́kùmà núú!— ¡no lo vendan!
  118. kapítiàà— gallinazo real o cóndor de la selva
  119. káá kìnà=kásììtakumá!— ¡no agarren!
  120. káá kiàà=paajɨkuma núú!— ¡no lo apriendas!
  121. kinaa takúúrɨ̀ɨ̀!— ¡párense!
  122. makɨkí!— ¡duerme!
  123. aaka páárààsi— sharara, aninga americana
  124. imúkìnà— cumbrera, la viga horizontal que recorre la línea superior de un techo
  125. maakánààja— 1. escalera, 2. subidera, cualquier medio para subir a una elevación mayor
  126. kanɨtɨki núú!— ¡déjalo! ¡suéltalo!
  127. káá kìnà=kásììtakuma núú!— ¡no lo agarren!
  128. aakaari— huapeta, especie de pez
  129. kinaa kásììtakí!— ¡agarren!
  130. káá kiàà=tikikumá!— ¡no entres!
  131. átìjà— poste, suporte, horcón
  132. káá kiàà=aríwàtɨ́ɨ́kùma!— ¡no obedezcas!
  133. itínììja ísìkù— afrecho de masato (de yuca)
  134. kanɨtɨrɨɨ núú!— ¡suéltalo de una vez!
  135. sáásààja— shansho
  136. pápànà— hueco, en el tronco de un árbol
  137. ííkwàkì nɨtɨ́ɨ́nì=jàta!— ¡vete corriendo!
  138. amariyaaja— pijuayo
  139. kuumi— dos, hablando de seres no animadas
  140. kinaa ííkwàkì!— ¡váyanse!
  141. sirija— mango de cuchillo o machete
  142. nípààki— tucán pechiblanco, localmente considerado un tipo de pinsha
  143. pasiija— trepador, carpinterito
  144. kinaa kásììtaki núú!— ¡agárrenlo!
  145. papaku— costilla (de persona o animal)
  146. arasaaki— punchana
  147. aaka íyùùri— sábalo huayero
  148. átùù kíìjà!— ¡dime!
  149. íímìnà iyáàjì— borde o canto de canoa
  150. paajúúkùkúùrà— escuela (sitio de enseñar) lejos
  151. ííwààsi— cola, de forma plana
  152. káá kiàà=aníkùmà nɨtɨ́ɨ́nì=jàta!— ¡no vengas corriendo!
  153. inɨ́ɨ̀kì— choshna pequeño, olingo
  154. iita tánàkì— pared de casa
  155. káá kiàà=puwaajɨ́ɨ́kùmà!— ¡no silbes!
  156. kánɨ̀ɨ̀ri— murciélago vampiro, la mas pequeña de las tres especies
  157. járàkì— leña
  158. iita matákààri— cumba de casa
  159. kinaa masɨ́ɨ̀ núú!— ¡recíbanlo! ¡cómprenlo!
  160. aráàkù— hueco al raz de la tierra; tronera, madriguera
  161. kinaa masɨɨtɨ́ɨ́nìì kíìjà núú!— ¡véndanmelo!
  162. tíímààka— majás
  163. siirúùsì— oso hormiguero gigante
  164. kinaa tikiáárɨ̀ɨ̀ iitíìrà!— ¡entren acá!
  165. káá kiàà=irítàkùma núú!— ¡no lo traigas (un recipiente)!
  166. iipɨɨ— mono coto
  167. paajɨki núú!— ¡apriéndelo!
  168. mɨɨtáàrì— musmuqui
  169. kinaa átùù kíìjà!— ¡díganme!
  170. pirusu— anguilla, anguillón, anguila eléctrica
  171. árììtaki amátànà!— ¡boga fuerte!
  172. masɨɨtɨ́ɨ́nìì kíìjà núú!— ¡véndemelo!
  173. kinaa masɨ́ɨ̀ kíìjà núú!— ¡cómprenmelo!
  174. ajirɨna— asiento (en general)
  175. káá kìnà=kapikuma núú!— ¡no lo cocinen!
  176. káá kiàà=takúúkùmà!— ¡no te pares!
  177. iniija— huayo (en general)
  178. tanaka— barriga, panza (parte exterior)
  179. jinakaníìnì— ahuihua, oruga comestible (en general)
  180. káá kìnà=masɨɨtɨ́ɨ́nììkuma kíìjà núú!— ¡no me lo vendan!
  181. awasi— dedo, de mano o de pie
  182. kííkwàà jáá!— ¡ya me voy!
  183. kinaa nɨɨjɨ́ɨ̀!— ¡puqueen!
  184. káá kiàà=tásììkuma kíìjà!— ¡no me esperes!
  185. naaráàjà— naranja
  186. káá kìnà=asákùmà!— ¡no coman!
  187. maasiisi— tanrilla
  188. túùkù— oreja
  189. tukúrùùja— comején, termita
  190. kurukukúùnì— urcututu, lechuza tropical
  191. káá kiàà=asákùmà!— ¡no comas!
  192. tíìrà— allá
  193. kɨ́jɨ̀sì— 1. bayuca, oruga peluda (en general), 2. especie de bayuca con pelos urticantes blancos
  194. itínììja— masato (de yuca)
  195. kinaa kuwasikí!— ¡hablen!
  196. kinaa ajíítɨ̀kì!— ¡siéntense!
  197. káá kiàà=masɨ́ɨ́kùmà kíìjà núú!— ¡no me lo compres!
  198. iiyɨɨ— 1. soga o cuerda de cualquier tipo, 3. soga de monte, liana
  199. kinaa míì núú!— ¡haganlo!
  200. samúkwààti áàsì— racimo o gajo de plátano
← →