Grammar

Copula

Tehriyali has a unique system of coupulas.

     

Past

 masc.fem.neutral.
 sing.pul.both.sing.pul.both.sing.pul.both.
first      थौथा,थान, थां , थैनथइ
second

थइ ,थौ 

with respect :था, थान, थां

था, थान, थां   थइ    
third

थौ, थौन

with respect:

था, थान, थां,थइ 

था, थान, थां,थइ  थइ थान,थइ     
neutral        छंदि(surity)

person, gender, plu

Present

 masc.fem.neutral.
 sing.pul.both.sing.pul.both.sing.pul.both.
first        
second       न  
third       
neutral        छंदि(surity)

 

Future

 masc.fem.neutral.
 sing.pul.both.sing.pul.both.sing.pul.both.
first         
second         
third         
neutralहोलू , ह्वोलू   होली , ह्वोली      

 

 

Tense neutral

 masc.fem.neutral.
 sing.pul.both.sing.pul.both.sing.pul.both.
first         
second         
third         
neutral         
  past presentfuture
masc.sing. थौ, थौं , थौन, थैन, थई, थैं अ, छंदि, होलू, होलो, ह्वलु 
pul.   
fem.sing.थान, थां, था 

अ, छंदि, छई 

 

होली, ह्वली 
pul.   

 

neutral

sing.थई, थैं

अ, छंदि, छई 

 

होला, ह्वला
pul.   

*है ही नही : छई नि।न 
है तो! छंदी त् 
  
 

Tense

  • Past
 HindiTehriyali
Simple past मैं खेत में धान लगता था। मई डोखरा मंजि साट्टि लगोंथौं। 
Past Perfectखेत में धान लगाने से पहले वर्षा हो-चुकी/हुई थी। डोखरा फंडी साट्टि लाण सी पईली बरखा होइ रइ। 
Past continuous मैं खेत में धान लग रहा था। मई डोखरादु साट्टि थौं लाण लग्यूं। 
Past perfect continuous      मैं सुबह से दौड़ रहा था।मई सुबेरीन् दौड़्न थौं लग्यूं। 
  • Present
 HindiTehriyali
Simple presentवो खेत में धान लगाता है।स्यु डोखरा मजि साट्टि लगौंदू। 
मैं खेत में धान लगाता हूँ।मई डोखरादु साट्टि लगौंदौं। 
Present Perfectउसने खेत में धान लगाया हुआ है।वइन डोखरा फंडी साट्टि अ लाईं। 
मैं खेत में धान लगा चुका हूँ।मइन डोखरा मजि साट्टि लयाली।
Present continuous वो खेत में धान लगा रही है।वा डोखरांदु साट्टी लगाण लग्यीं 
मैं खेत में धान लगा रहा हूँ।मई डोखरा मजि साट्टियौं लाण लग्यूं 
Present perfect continuous वे लोग  दो साल से खेत में धान लगा रहे हैं। वू लोक दुई बर्स बिटीन डोखरादा साट्टिन लाण लग्यां। 
मैं दो साल से खेत में धान लगा रहा हूँ।
 
मई दुई साल डोखरांदु साट्टियौं लाण लग्यूं।

 

 HindiTehriyali
Simple future मैं खेत में धान लगाऊंगा।मई डोखरादु साट्टी लगौलू।
Future Perfectमैं खेत में धान लगा चुकी हूँगी।मईन डोखरादी साट्टी लगैयाली होणी अ। 
रीता ने खाना खा लिया होगा रीतान खाणू खयली होलू। 
स्कूल बन्द हो चुका होगा   स्कूल होइगी होलू बंद। 
आपने यह किताब पढ़ ली होगी आफु पड़ी होली स्या किताबी। 
वह चली गई होगीवा जईगी होली। 
Future continuous अगले साल हम धान लगा रहे होंगें।आगल्या बर्स हम साट्टी लाण होला लग्यां। 
Future perfect continuous   क्या अगले साल से तुम लोग धान लगाना शुरु कर दोगे?क्य आगल्या बर्स तुम लोख साट्टी लाण लइ जैल्या।

 

 

Pronouns

Hindi Tehriyali
मैं मइ/मै/मए
मेरा मेरु
मैने मैन/मइन/मइ
तुम/आप तुम/तुमु
तुम्हारा,तेरा,आपका तुमारु, तेरु
तुमने,तूने, आपने तुमुन/तुमुइ,त्वैन
हम हमु/हम/हौमु
हमारा हमारु
हमने हमून/हमुइ
वह वु(male)वा(female)स्यू स्या
यह त्यू(male)त्या(female),यु(male)या(female),स्यू(male)स्या(female)
उसका वैकु(male)वींकु(female)
उसने वैन(male)वींन(female)
वे वू
उनका वूँका,तंउका
उन्होंने वूँन,तंउन

Verbs

Hindi Tehriyali
खड़ा होना खड़ू होण/होणू
भागना दन्काण,दन्काणू
बोलना बोल्न, बोल्नू
आना औण  औणू

 

Adjectives of place

Hindi Tehriyali
ऊपर अइंच,मत्थी,उबा
नीचे निस,बेड़,उदा,निसाण
दाएं दैणु,दांयु
बाएं बाँयु
में मजि,म,दु ,च
भीतर भित्तर/भित्र
पर पर,फण, everything for में
बीच में बिच्चांदु
बाहर भैर
दूर दुरु
पास नेड़ा,धोरा,काख,पास
आगे अइथर,अगाड़ी,अगाँ,अगेरी(in respect of time)
पीछे पइथर,पिछाड़ी,पछांँ
पहले अगल्या,पईली
बाद उपरांत,बाद,पछां

Inflection

a change in the form of a word, especially its ending, that changes its function in the grammar of the language, for example -ed, -est
 

 

Case

Hindi Tehriyali
ने
को
से (के द्वारा)
के लिए
से(अलग होना)
का के कि
-रा -रे -री
में
पर

Imperitives

 HindiTehriyali
Simple aspectकरकर 
करियोकरि 
करोकरा् 
करनाकरयान 
करियेकरा्
Habitual aspectकरता/करती रहकरदु/करदी रा् 
करते/करती रहोकरदु/करदी रा 
करते/करती रहियेकरदु/करदी रा 
करता/करती रहियोकरदु/करदी रए 
करते/करती रहनाकरदु/करदी रयाँ 
करते/करती रहियेगाकरदु/करदी रयान

Point of view

 masc.fem.neutral
 sing.pul.sing.pul.sing.pul.
first person      
second person      
third person      

Conjuction

and
or
but
if... then...
otherwise
because
isiliye
bhi... bhi...
not only
whether
yet(abhi, filhal)
jaise.... vaise...
neither.... nor....

Present Continous

अजौं त् बण्णै लग्यां रोड़दा

 

Was

थौ - First person

थे  - Second & Third person

 

 

Other

ये मजि बिजंई कांडान्

 "isme boht kaante hai".

 

घाम पुड़ गी

"Sun had rose"

 

Tihriyali & Srinagariya - मैं सणि/तैं बौळ्या बणौंदि